Brabanders, op maandagavond, op de overgang van 4 naar 5 mei aanstaande...
zal ik in onze hoofdstad het bevrijdingsvuur ontsteken.
Met alleen de burgemeester van Den Bosch op anderhalve meter afstand daarbij.
We kunnen onze gevallenen niet herdenken en onze vrijheid niet vieren zoals we gewoon zijn.
Daarom richt ik me dit jaar via onze eigen Omroep Brabant tot jullie...
om een paar woorden te zeggen over waarom herdenken ook nadenken is...
over de moeilijke tijden waarin we nu terechtgekomen zijn...
en over het optimisme en de onderlinge verbondenheid...
die ons ook nu weer op de been gaat houden.
Brabanders, we hebben een prachtige provincie en een prachtig provinciehuis.
Ik ben zelf de afgelopen jaren veel van het huis gaan houden.
We moeten er, net als op onze mooie provincie, niet alleen trots, maar ook heel zuinig op zijn.
Dit mooie provinciehuis is immers niet alleen een kantoorgebouw.
Het is het huis voor en van onze provinciale democratie.
Hier worden door de door jullie gekozen Statenleden...
belangrijke besluiten genomen over onze toekomst.
Er is maar één toekomst: de onze.
En ik vind het belangrijk om te blijven zeggen...
dat het daarbij niet mag gaan om een simpel spel van meerderheid versus minderheid...
van macht tegen onmacht.
In een democratie gaat het altijd om macht die ingebed is in tegenmacht.
Evenwicht vraagt om tegenwicht.
En waarlijk democratische besluitvorming...
kent dus allerlei waarborgen die laten zien dat democratie veel meer is...
dan de wil van een eenvoudige meerderheid op een bepaald moment.
Ook minderheden houden en hebben rechten, die duidelijk zijn vastgelegd in onze grondwet.
En wezenlijk zijn ook de rechten van de burgers zelf.
Die rechten weerspiegelen wezenlijke waarden...
en borgen de waardigheid en de eerlijkheid.
We zijn immers niet alleen een democratie, maar ook een rechtsstaat...
gefundeerd in de wezenlijke erkenning van de waardigheid van de mens, van alle mensen.
En wanneer je die grondwet leest, zie je dat de waarden van democratie en rechtsstaat...
niet los verkrijgbaar zijn en wezenlijk met elkaar verbonden.
En juist de overheid is gebonden aan dat recht.
En juist daarin ligt de garantie tegen willekeur en tirannie.
Het is precies die willekeur en tirannie, die we 75 jaar geleden hebben overwonnen...
op het fascisme en het nationaalsocialisme.
Dat zijn we hopelijk, nu we ons weer opmaken voor een bijzondere herdenking...
van degenen die toen voor onze vrijheid hun leven gaven, niet vergeten.
Hén mogen we niet vergeten. En dát mogen we niet vergeten.
Herdenken is daarom nadrukkelijk ook nadenken.
Vrijheid is een werkwoord en een permanente opdracht voor ons allemaal.
Er zijn veel bijzondere plekken in ons mooie provinciehuis.
Zo is er natuurlijk die prachtige Statenzaal waar ik nu sta.
Maar een van die plekken is ook het bescheiden monument...
voor de door de bezetter om het leven gebrachte leden van Provinciale Staten.
We herdenken onze gevallenen elk jaar in Waalre.
Ook dit jaar deden we dat.
We herinneren ons de mooie toespraak van Guus Meeuwis over zijn opa Cees.
Ik mocht onlangs het dagboek lezen en ben nog onder de indruk...
van de feilloze manier waarop hij het kwade van het goede wist te onderscheiden.
Zelfs toen zich dat verhulde in een verleidelijk aanbod...
dat hem en zijn gezin veel tragiek, leed en angst had kunnen besparen.
Hij weigerde...
en verkoos een krijgsgevangenschap boven het werken voor die bezetter.
Om het met de mooie woorden van onze voormalige koningin te zeggen...
die ze uitsprak bij gelegenheid van de viering van 50 jaar vrijheid:
'Hij luisterde naar de innerlijke zekerheid waarmee zijn geweten sprak.'
Ook Kamp Vught is zo'n iconische plaats in onze provincie.
Onlangs opende onze koning de vernieuwde expositie, die indringend duidelijk maakt...
waarom we ook in onze dagen niet mogen verzaken.
We kunnen ook de komende dagen dus niet bijeenkomen zoals we gewend zijn.
Tegen onze warme cultuur van ontmoeten en samen vieren in...
zijn we zo veel mogelijk als dat kan aan huis gekluisterd.
We weten dat het nodig is. We weten waarom we het moeten volhouden.
Maar het is vreselijk om te zien hoe groot en destructief de gevolgen zijn...
van zo'n klein en vilein virus.
We leven allemaal mee met de slachtoffers, met hun familie. Er is veel verdriet.
Maar als we dat samen delen, is het misschien een beetje meer te dragen.
Het is vreselijk om te ervaren hoe het ons als samenleving raakt...
in precies de kern: samenleven.
Velen, vooral onze kwetsbare ouderen, zijn gedwongen alleen...
en soms eenzamer dan ooit.
Natuurlijk is er voor hen ook de zorg van al die lieve zorgers...
die vooraan staan, ook in de strijd tegen het vreselijke virus.
Onze waardering voor hen is enorm.
Laten we ook denken aan allen die worden getroffen...
door de economische aspecten van deze crisis.
Brabanders, we zullen ook deze crisis overwinnen.
En we weten nu al dat het veel van ons vraagt en nog gaat vragen.
En dat moeten we dus echt samen doen.
Dat vraagt om onderlinge solidariteit.
En net als vrijheid is dat een kwetsbaar bezit.
Dat vraagt een scherp kompas...
dat ons op de soms onduidelijke kaart van onze huidige samenleving...
helder richting blijft wijzen naar het goede, het schone en het ware.
Laten we daarom ook, juist deze dagen, onze kunst en cultuur koesteren.
Die bron van troost, vermaak, vernieuwing en verbeeldingskracht...
die we zo nodig zullen hebben om te kunnen blijven vertrouwen...
op een mooie toekomst voor ons en onze provincie.
Voor ons, die bijzondere Brabanders.
Want dat zijn we, dat blijven we, ondanks alles.
Hou dus vol. Blijf gezond en zorg goed voor elkaar.