(Microfoon geluiden en geroezemoes)
Dames en heren.
Lieve gasten.
Zeer geachte en stille gasten.
Het is elk jaar weer een hele bijzondere eer om u hier...
op dit moment namens het provincie bestuur...
welkom te mogen heten op onze traditionele nieuwjaarsreceptie.
Namens hen allen wens ik u een voorspoedig, vredig...
gezond en gelukkig Nieuwjaar.
Laat ik in het bijzonder ook welkom heten al de oud leden...
van onze Provinciale Staten die traditioneel hier zijn.
En in het bijzonder mag ik welkom heten ook alle ereburgers...
en dragers van de Hertog Jan die vandaag...
een draag en sier van een onderscheiding hebben ontvangen.
Ik zeg het uit de grond van mijn hart.
Het is bemoedigend, ronduit bemoedigend...
om jullie allemaal hier in ons prachtig vernieuwde huis van Brabant te ontvangen.
Zoals het eerder deze week een eer en een genoegen was om...
zoveel Brabantse burgers te ontmoeten bij de traditionele nieuwjaarsconcerten.
En ik heb het toen gezegd: We openen het nieuwe jaar...
met muziek die muze van hoop en verwachting.
Dames en heren, besturen is, ik heb het vaker gezegd...
in wezen ook elkaar durven te ontmoeten.
Juist nu.
We hebben elkaar zo verschrikkelijk hard nodig.
Juist nu.
En we zeggen het elk jaar weer: Zalig Nieuwjaar, gelukkig Nieuwjaar.
En toch voelt het dit jaar anders.
Het voelt belangrijker dan ooit om met elkaar heel bewust...
op de drempel naar een nieuw jaar te zeggen dat we hopen dat het goed gaat.
Ons persoonlijk, dat het beter gaat.
Want het voelt toch als een gevaarlijke breuklijn.
Volgend jaar moet het echt beter gaan.
De samenleving beweegt voort op een soms gevaarlijk smal pad.
En zonder een hoopvol perspectief dat ook echt gestalte krijgt...
niet in de woorden blijft hangen, gaat het niet.
In Brabant niet, in Nederland niet, in Europa niet, in onze wereld niet.
En ik prijs me gelukkig, en daarom is het zo bemoedigend...
dat u er allemaal bent, dat we in Brabant echt samen...
aan zo'n perspectief gestalte geven.
Daarom zijn we ook met zo velen samen hier en daarom is dat zo bemoedigend.
Het is vandaag 7 januari.
Vele van u waren er vorig jaar bij toen we uit respect voor de slachtoffers...
van die laffe aanslag op Charlie Hebdo in Parijs onze nieuwjaarsbijeenkomst...
versoberden en de film die we net hebben gezien niet lieten zien.
Die aanslag was een zoveelste bloedige ouverture voor een tijd...
waarin een sterk groeiend terrorisme en barbarij met aanslagen...
veraf en dichtbij ons allemaal diepgaand verontrusten en beangstigen.
Het zijn ook daarom momenten om met de historicus Philipp Blom te spreken...
"duizelingwekkende jaren".
En tegelijkertijd staan we na al die aanslagen fier en ferm bij elkaar...
voor onze waarden, voor de waardigheid van iedere mens...
voor onze rechtstaat en onze democratie, voor tolerantie...
het kunnen verdragen van verschil en voor geloof in hoop en liefde.
En ook voor degene die zich Charlie noemen is dat een permanente opdracht.
Daarop heeft Herman Finkers ons in zijn oudejaarsconference...
al even subtiel als indringend gewezen.
We leren immers dat vrijheid niet vanzelfsprekend is.
Dat er voortdurend een prijs voor moet worden betaald.
En we leren ook dat vrijheid nooit zonder verantwoordelijkheid kan.
En dat alleen al daarom niet onbegrensd is.
Ook vrijheid vraagt om nee verondersteld wederkerigheid.
Maar we leerden ook dat vrijheid dus nooit een vrijbrief is voor...
het doelloos en dom kwetsen of stigmatiseren van allerlei vormen...
van religie of andere levensovertuigingen.
Een beetje kennis van zaken, verdiepende nuances, bescheidenheid...
barmhartigheid, ingetogenheid zijn onmisbaar...
als een democratie werkelijk duurzaam wil zijn.
Democratie is gebaad bij het actief erkennen van...
wederzijdse afhankelijkheid, wederkerigheid, niet bij brutaal...
en luidruchtig voorop stellen van het eigen gelijk van welke soort dan ook.
Een mens die alleen maar een ik is...
of alleen maar een willoos schakel in een wij...
lijdt aan een ernstig syndroom van incompleetheid.
Met zo'n halfzijdig verlamd mensbeeld kunnen we niet verder.
Democratie en menswaardigheid is ook gediend bij een beetje humor...
bij nieuwsgierigheid en inlevingsvermogen in de ander.
Zoals de auteur Hermans Oss het zo mooi zei...
in zijn indrukwekkende nexuslezing eind vorig jaar...
"Fanaten lachen en relativeren niet, zijn niet nieuwsgierig...
en zijn alleen al daarom incomplete mensen"...
en dus al helemaal geen Brabanders.
Daar verheug ik me ook weer enorm op vastenavond of voor sommige carnaval.
Dit jaar gelukkig al heel vroeg.
Een wijs feest van omkering, verhoudingen, van innovatie...
en relativering en natuurlijk van veel plezier.
Democratie vraagt om een actieve erkenning van varietijd...
en verschil en het vermogen om met die verschillen om te gaan.
Om de eigen positie ook soms wat te relativeren.
Als we dat niet kunnen, heersen tirannie en desperatisme.
Wij moeten dus investeren in verschilligheid...
en ons wapenen tegen onverschilligheid.
Het filmpje, ik zei het al, dat u juist zag...
over de verbeelding van Brabant met bijzondere aandacht...
voor Vincent van Gogh hebben we vorig jaar dus niet laten zien.
Uit respect toen voor de slachtoffers die werden gemaakt...
door haatkogels van de jihadisten.
We hebben het nu wel getoond.
En ook nu weer uit respect en waardering voor de makers...
maar met hen al die mensen die het afgelopen jaar...
zo hard hebben gewerkt om ons Van Gogh jaar tot een groot succes te maken.
Binnenkort zullen er nog cijfers naar buiten komen...
maar ik wil u wel verklappen dat meer dan een miljoen mensen extra...
naar Brabant zijn gekomen waar van zeer velen, ook bijna een miljoen...
ook met een overnachting in onze provincie.
Het is dus niet alleen intrinsiek wezenlijk belangrijk geweest...
als een cultureel evenement.
Het heeft ons ook geen windeieren gelegd.
Onze vrijetijdseconomie boekt resultaten.
En, dames en heren, dat belooft dus enorm veel voor het komende jaar.
Dan hebben we in het bijzonder aandacht voor Jheronimus Bosch...
wiens 500ste sterfdag we dit jaar herdenken...
met een groots opgezet programma.
En ik wil burgemeester Rombouts als 's-Gravenzande...
maar het hele team die, ik zie jullie al duidelijk staan, complimenteren...
met de kwaliteit die daar vanuit gaat.
Die inspireert ons, die trekt ons het werk van Bosch binnen.
We zijn allemaal genegen het komende jaar om echt opnieuw...
te studeren op de betekenis van zijn werk.
En we zijn als college al een beetje begonnen.
Henri Swinkels, mijn collega in het college...
de gedeputeerde cultuur, heeft het Narrenschip...
van een heel mooi, nieuw script voorzien.
Prachtig, het nodigt uit tot reflectie en nadenken.
En 12 februari, 12 februari gaat het gebeuren.
Dan gaat het Noord-Brabants museum, dat prachtige museum...
met een team van Charles de Mooij en vele anderen laten zien dat we...
de meest unieke tentoonstelling van dat werk van Jheronimus Bosch...
terug in de stad gaan vieren met een geweldige opening.
De minister zei het van de week: Welkom terug Jheronimus.
En ik zeg het haar heel graag na.
U heeft al gemerkt dat we op deze nieuwjaarsreceptie graag...
de sleutel van het werk van Jheronimus Bosch willen zetten.
Vorig jaar Vincent, nu een jaar Jheronimus.
En wat zo mooi is, wat ons allen zo dankbaar stemt...
is dat in dat soort projecten er samenwerking is tussen onze dorpen...
onze steden, tussen de cultuurdragers, tussen de instituties die daarvoor zijn...
maar vooral ook door personen.
En mag ik dan nu eens noemen Frank van der Eijnden...
die zo inspirerend leiding geeft aan het Van Gogh Brabant project.
Het heeft ons geen windeieren gelegd.
Het heeft ons zelfbewuster gemaakt.
Dat zo'n grote zoon van Brabant actueel door zoveel mensen wordt bewonderd.
En het Bosch jaar, ik verheug me erop. Het zal hetzelfde zijn.
Het is cultuur met een grote C.
Het is een permanente uitnodiging aan iedereen om kennis te nemen...
van zijn werk en om er opnieuw over na te denken.
Dames en heren, onze provincie gonst van de kunst en cultuur.
Die verschrikkelijk noodzakelijke bronnen van verbeeldingskracht.
Vandaag zullen de vrienden van het museum, het Noord-Brabants museum...
u speciale aandacht vragen om vriend te worden.
En ik zou zeggen, ga er op in en ook het genootschap van hoeders...
dragers van de gouden bokaal zijn er.
En ik wil op dit moment Jos van der Ven noemen die gister overleden is.
��n van de prominente leden van die hoeders.
Een prachtige club mensen, met groot ambassadoor...
van het culturele leven in onze provincie.
Ze reiken u straks, en ik laat u vast zien, allemaal een brabo aan.
En ik hoor u denken: een brabo? Een brabo?
Dames en heren, wij geloven in de euro.
Maar mocht die het nou niet gaan redden, dan hoeven wij de gulden niet terug.
Dan heeft Brabant een eigen munt.
Een munt die staat voor een bepaalde opvatting van economie.
Inclusief, duurzaam en innovatief.
De beurskoersen zullen niet de maat zijn, maar het bruto regionaal geluk...
dat we met elkaar realiseren.
Maar, dames en heren, wees u gerust. Wij gaan niet voor een Braxit.
We zijn Engeland niet.
En ook na de verkiezingen aangetreden het nieuwe bestuur van onze provincie.
En voor degene die nog een kennismaking hoeven...
er komt een mooie foto van de club, een mooi team, geprojecteerd.
Ook die club gelooft zeer dat wij weliswaar een trotse provincie...
in Nederland zijn en dat zijn in volle overtuiging.
Steeds meer misschien wel.
Maar ook steeds meer samen met onze buurtprovincies...
ook in Vlaanderen, een trotse regio in Europa.
2016, Het is het jaar waarin Nederland een bijzondere verantwoordelijkheid...
gaat krijgen voor de verdere ontwikkeling van de Europese Unie.
En het is een ingewikkeld verhaal. Dat snappen we.
Maar iemand zei ooit: Europa ontwikkelt zich...
eigenlijk geweldig volgens de wetten van de politieke zwaartekracht.
Europa gebruikt elke crisis om op een natuurlijke wijze...
door te ontwikkelen naar een volgende vorm.
Het zal nodig zijn.
In een wereld waarin de geopolitieke competitie steeds meer...
op onze deuren klopt om echt tot een noodzakelijke verdere ontwikkeling...
van die integratie te komen.
De huidige crisis rondom de vluchtelingen...
is misschien wel een moment bij uitstek...
om daar weer eens serieus werk van te maken.
Ik zeg het de premier graag na vanochtend.
We moeten deze crisis gebruiken.
Veel tijd hebben we niet. Het zal behoorlijk wat van ons gaan vergen.
We slagen er ook in Brabant in met vereende krachten...
om de noodzakelijke plaatsen van noodopvang te regelen.
En dames en heren, we zetten vooral ook de crisis zo in, althans...
we proberen de crisis zo te managen dat de kansen die daarin zitten...
niet door de manier waarop we de crisis managen worden vernietigd.
Dus: gastvrijheid, snel uitnodigen mee te doen...
aan het werk, mee doen in onze samenleving.
Laten we alsjeblieft leren van de lessen van de afgelopen decennia.
En Brabant heeft het nodig. De SER heeft ons voorgerekend.
Onze arbeidsmarkt krimpt met 10 duizend mensen per jaar.
We kunnen best wat mensen gebruiken. Laten we niet zo in paniek raken.
Ik zeg niet dat het eenvoudig zal zijn.
De afdeling makkelijke oplossingen is gesloten.
En al ons werk wordt bemoeilijkt door een rauwe dramatologie...
in het medialandschap die mensen voedt in angst en onzekerheid.
En natuurlijk stellen die mensen terecht vragen.
Angst en onzekerheid zijn geen raadgever. Wel een bron van terechte vragen.
Wat gaat er gebeuren? Wat speelt er eigenlijk?
En natuurlijk is het zo dat mensen best zien dat het in...
de eerste plaats gaat om vluchtelingen die hun land ontvluchten...
voor oorlog, geweld en precies het soort terrorisme...
dat ook onze hoofdsteden treft.
Maar mensen voelen ook feilloos aan dat deze beweging iets te maken heeft...
met een verandering in onze wereld orde.
Nadat de technische en economische globalisering...
de bovenkant van de arbeidsmarkt tot een waardig mondiale markt...
heeft ontwikkeld, voelt iedereen aan dat de komende decennia...
ook de onderkant van de arbeidsmarkt mondiaal en globaal zal zijn.
De goede en de slechte kansen worden opnieuw verdeeld in de wereld.
En zeker als er dan niet een begin van een perspectief...
of ten minste enige beheersing of controle over kan worden gegeven...
dan worden mensen bang en onzeker.
En als de slechte kansen dan ook nog eens systematisch...
op dezelfde groep worden afgewenteld, dan hebben wij grote risico's...
met onze maatschappelijke vrede.
Ik zie niet alleen risico's voor de hele onderklasse...
maar ook voor een benauwde middenklasse...
met steeds slechtere kansen op een verschalende arbeidsmarkt.
En dat is exact de reden waarom wij als provinciebestuur...
gedeputeerde Pauli van Rob zoveel energie steekt in...
het ontwikkelen van een vernieuwde arbeidsmarkt.
Die goed opmaat gesneden werk levert, ook in relatie met het onderwijs.
Er is zoveel verandering, er is zoveel dynamiek in onze bedrijven.
Wij moeten laten zien dat we erbij zijn.
Dat we mensen vormen tot wereldburgers die competent zijn...
ook op de locale arbeidsmarkt.
Het zal hard werken worden in het onderwijs, ook in het beroepsonderwijs.
Maar het is het wel waard.
Want willen ons klimaat van sociale vrede...
en verdraagzaamheid behouden, dan zal er...
een nieuwe grondslag moeten worden gevonden.
Ook voor het beleid voor de opvang van vreemdelingen en vluchtelingen.
Een zekere mate van gevoel van controleerbaarheid...
en beheersbaarheid maakt het werk...
op de werkvloer van de samenleving makkelijk.
En dat kan alleen maar, ik zeg het de premier na...
een sterk Europees beleid zijn.
We kennen alleen maar in Europa nog the Blue Card...
We zetten aarzelende stappen in de richting...
van de bewaking van onze buitengrenzen.
Maar het is nog lang niet genoeg.
Het is niet ge�nspireerd genoeg om een geloofwaardige...
lange termijn politiek op dit terrein te hebben.
En ik hoop echt dat onze staatssecretaris...
in Brede woonachtig, Klaas Dijkhoff...
de kracht en de mogelijkheden vindt om met zijn collega�s...
echt een nieuw begin te maken.
Ik zeg het Rob Riemen na: een terugkeer van Europa is aanstaande.
En zo verschrikkelijk nodig.
Duurzaam en stabiel ontwikkeling van de samenwerking is natuurlijk...
in Europa in essentie de opdracht.
Vanaf de eerste jaren na de oorlog is Europa
een oefening en verbinding en eenheid.
En dat kan het beste de komende jaren de koers blijven...
maar natuurlijk niet wanneer die de vorm krijgt in een strategie...
van bureaucraten, overheersende uniformering en harmonisering.
Er is echter nieuw perspectief op die integratie nodig...
bijvoorbeeld zoals de politicoloog Jan Zielonka heeft bepleit.
Hoeveel meer ruimte is voor vari�teit en verschil, het heilloze perspectief...
van een superstaat ziet niemand zitten.
Nee dames en heren, het Europa van de toekomst zal het Europa...
van sterke steden en regio's zijn.
Zo zal het gaan.
En die steden en regio's die floreren niet bij een strategie die ge�nt is...
op het al even achterhaalde als failliete gedachtegoed...
van de Reaganomics, maar die vragen om...
een eigentijdse strategie van Regionomics.
Ons model, hier in Brabant, voor een inclusieve en verbonden economie...
waar overheden, kennisinstellingen en ondernemers samen investeren...
in een ecosysteem van innovatie, ontwikkeling in economische...
sociale en ecologische zin.
Ook een nieuw perspectief op democratie is nodig.
Nieuwe vormen van legitimatie zijn nodig.
En die zitten steeds meer vooral aan de input-kant van...
het openbaar bestuur (verkiezingen), en steeds meer in wat we noemen...
de throughput (hoe doen we de dingen, met wie werken we samen)...
en de output en de outcomes (wat bereiken we nou echt...
welke resultaten worden geboekt).
Dat laatste perspectief mag, hoop ik, steeds meer leidend worden...
voor de inrichting en werking van ons regionaal bestuur.
En ook in ons provinciehuis zullen we steeds meer vanuit...
samen met u gedefinieerde opgaven handelen.
Die nieuwe manier van zien zal ook doorwerken.
De Staten in Brabant hebben onder de bezielende leiding...
van de griffier ge�nvesteerd in de nieuwe manier van werken.
Ook in de in een programma eens te kijken of we toch niet wat kunnen doen...
aan de betrokkenheid van de Brabanders bij de provinciale politiek.
En mag ik misschien ook zeggen bij de betrokkenheid...
van de provinciale politiek bij de Brabanders.
Ook hier dames en heren, democratie veronderstelt wederkerigheid.
Opkomst bij verkiezingen blijft een wezenlijke graadmeter...
maar in het licht van alle veranderingen in de samenleving steeds minder...
de enige, laat staan de allerbelangrijkste...
om de vitaliteit van een netwerkdemocratie in kaart te brengen.
Het investeren in sociale veerkracht, ��n van de hoofddoelstellingen...
van collega Swinkels, is niet alleen een doel op zich...
maar zal ons helpen bij een beter bestuur.
Beweging in Brabant: zo heet het nieuwe bestuursakkoord.
Gemaakt en gevoed door contacten met burgers...
maatschappelijke organisaties en bedrijven...
de input van Brabant Advies en Brabant Kennis...
de instituten die er nu staan...
worden de kiemen van het Nieuwste Brabant verder tot ontwikkeling gebracht.
Onder de inspirerende leiding van Gerrit-Jan Swinkels...
ik wil zijn naam, we verloren hem dit jaar...
in hem ook een groot Brabander niet onbenoemd laten
kwam een mooi bestuursakkoord tot stand.
Maar het is vooral een permanente uitnodiging...
aan ieder van u, zoals u hier vanavond bent...
om mee verantwoordelijkheid te dragen voor de ontwikkeling van onze provincie.
Brabant in beweging: het is geen akkoord dat is geschreven...
vanuit de veronderstelling dat een bestuurlijke solo...
voldoende is om beweging te veroorzaken.
Nee, wanneer Brabant echt beweegt is dat altijd een swingende dans...
van velen waarin iedereen geacht wordt een bijdrage te leveren.
Ik herhaal het: de kiemen van het Nieuwste Brabant...
zaaien en ontwikkelen we samen.
We staan voor een inclusief bestuur dat mensen en organisaties verbinden wil.
Verbinding houden, het lijkt toch echt de grote opdracht voor...
het komende decennium als we althans de samenleving ook echt...
een samenleving willen laten blijven.
Provincies zijn dan bij uitstek een verbindende bestuurslaag.
Wij verbinden stad en staat, groei en krimp, stad en land...
formele en informele economie, lokaal en globaal...
oude en nieuwe Brabanders, hoog- en laagopgeleiden.
En onderschat het belang van het verbinden niet.
Het staat echt in dienst van een duurzame...
en gemeenschappelijke toekomst waarin economie, ecologie...
en de sociale kwaliteit van de samenleving in balans ontwikkelen.
De 2,5 miljoenste Brabander die dit jaar het licht zal zien...
mag van ons verwachten dat we ook voor...
de toekomstige generaties Brabanders...
want veel meer zullen het er waarschijnlijk nooit meer worden...
dat we klaar staan en dat we het goed doen.
Het is dus geen luxe, inclusief bestuur en op samenhang gericht bestuur.
We leven in een tijd, dames en heren...
waarin ik steeds meer vouwlijntjes ��n voor ��n over wel elkaar zie liggen.
In een steeds meer ingewikkeldere en hoogdynamische economie...
vraagt echt om het investeren in grote hoeveelheden sociaal kapitaal...
en onderling vertrouwen.
Onderling verbinden dus, onderling verbonden zijn.
Het 'wij' en de wederkerigheid als correctie...
op het dikke en calculerende ik.
Dat was en is en zal de kracht van onze provincie blijven.
Alleen dan zullen we er in slagen ook in de moeilijke jaren die voor ons liggen...
licht aan het einde van de tunnel te blijven zien.
En daarom is Jheronimus Bosch zo actueel: het beeld van de hooiwagens...
��n van zijn prachtigste werken, waarschuwt hij ons hier indringend.
De ondeugden en de hoofdzonden die hij verbeelt en die worden herkend...
zijn niet alleen een one-way ticket to hell.
Ze zijn, wanneer we ze niet alleen op tijd onderkennen...
een garantie voor de hel hier op aarde zelf.
En dat gaan we niet laten gebeuren.
Wij hebben behoefte aan licht aan het einde van onze tunnel in deze tijd.
Gerard van Maasakkers, ��n van onze ereburgers, gaat er zo over zingen.
Licht aan het einde van de tunnel.
Dames en heren, laat ik er u voor de zekerheid op wijzen...
dat de titel van dit lied en het feit dat het hier ter horen wordt gebracht...
op geen enkele wijze mag worden opgevat als steun voor het plan...
dat eerder deze week in de media werd gelanceerd...
door de burgemeesters Brok en Depla.
Burgemeesters die wij overigens kennen als grote bruggenbouwers...
maar dat ter zijde.
Dames en heren, dank voor uw aandacht.